Prawo pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości uregulowane w ustawie o gospodarce nieruchomościami (DzU z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm., dalej ugn) błędnie utożsamia się z prawem pierwokupu uregulowanym w kodeksie cywilnym. Tymczasem są to dwie odrębne instytucje prawne i – co istotne – żadne z nich nie jest odmianą drugiego.

Instytucja prawa pierwokupu została uregulowana w art. 569–602 kodeksu cywilnego. W uproszczeniu prawo to sprowadza się do zasady, że jeśli z ustawy lub czynności prawnej wynika, że określonemu podmiotowi przysługuje prawo pierwokupu rzeczy (np. nieruchomości), jej właściciel może zawrzeć jedynie warunkową umowę sprzedaży tej nieruchomości, pod warunkiem nieskorzystania przez uprawnionego z prawa pierwokupu. Co istotne, jeśli uprawniony skorzysta z prawa pierwokupu, dochodzi do swoistego wejścia uprawnionego w miejsce kontrahenta z umowy warunkowej na warunkach określonych w tej umowie. Innymi słowy prawo pierwokupu to nic innego, jak zastrzeżenie dla jednej ze stron (uprawnionego do pierwokupu) pierwszeństwa kupna oznaczonej rzeczy na wypadek, gdyby druga strona (zobowiązany z tytułu prawa pierwokupu) sprzedała rzecz osobie trzeciej.

Edyta Wielańczyk